Hoe sappig kan een vertaling zijn

Hoe sappig kan een vertaling zijn

Sappig, hoe wordt een vertaling dat? Vraag het de Volkskrant, want dat is het waardeoordeel dat zij vellen over de vertaling van “Onder de perenboom” door Theodor Fontane. Hij schreef het boek in het Duits, het is nu vertaald naar het Nederlands. Er is sprake van een groot aantal klassieke woorden die we haast niet meer gebruiken, wat aan lijkt te geven dat ook de vertaling door het vertaalbureau waarschijnlijk een hele klus is geweest.
In het boek lezen we in het Nederlands bijvoorbeeld regelmatig over een ‘trumeau’. Er zullen weinig Nederlanders zijn die dan weten waar het om gaat. Het is een kokette wandtafel met een spiegel. Zo zijn er meer lastige termen in de vertaalde novelle. Toch zijn de vertalers er volgens de Volkskrant in geslaagd om een ‘sappige’ vertaling neer te zetten. Het doet volgens de krant veel recht aan de bondige manier waarop Fontane het origineel in het Duits heeft opgesteld.

Vertaling van Onder de perenboom

Onder de perenboom verscheen oorspronkelijk al in 1885, waardoor er sprake is van een boek in het Duits dat bovendien veel oud taalgebruik bevat. Het is een klassieker, ook al gaat het om een als feuilleton verschenen boek. Het is een misdaadverhaal waarin de protagonist vanaf de eerste pagina z’n ondergang tegemoet gaat. Dit komt voort uit de angst voor armoede en gezichtsverlies, die hem tot een reeks aan bijzondere beslissingen drijft.
De vertaling is op een ‘sappige’ wijze gemaakt, waar we ons als vertaalbureau wel iets bij kunnen voorstellen. Sommige officiële documenten vragen om een droge vertaling, maar in het geval van een boek en veel andere documenten is het een uitstekend idee om daar wat leuke elementen in aan te brengen die aansluiten bij het hier en nu. We spreken tegenwoordig op een andere manier dan in 1885, waardoor het met name bij een dergelijk oud boek belangrijk is om de context soms wat vrijer te interpreteren en aan de hand daarvan vertaalkeuzes te maken.

Spanning dankzij psychologisch inzicht

Het boek heeft zowel in het Duits als in het Nederlands bestaansrecht vanwege de grote mate van spanning. Die ontstaat mede dankzij het psychologisch inzicht van Fontane. In het boek vermoordt de ogenschijnlijk keurige herbergier Abel Hradschek een Poolse schuldeiser die de nacht bij hem doorbrengt. Het brengt hem met één klap uit de geldzorgen. Vervolgens is hij iedereen te slim af met een listig alibi. Helaas doemt er een onvoorziene verrader op, omdat het eigen bange hart van Hradschek hem uiteindelijk de kop zal kosten. Het is een goed voorbeeld van een psychologisch interessant verhaal, dat ervoor zorgt dat er veel spanning ontstaat en het boek prettig leest.

Sappige vertaling van Duitse zinnen

Hier draagt ook de sappige vertaling van de Duitse zinnen in het boek enorm aan bij. ‘Weisst du nicht wo du hin sollst’ werd bijvoorbeeld: ‘Kun je je kont niet keren’. Dat is in sommige gevallen niet de meest getrouwe vertaling van wat er oorspronkelijk stond, maar maakt het wel interessant om het boek te lezen.
Wellicht dat een dergelijk sappige vertaling er ook in het Europees Parlement voor had kunnen zorgen dat het toch de moeite waard was geweest om de recente toespraak in het Fries te vertalen. Als vertaalbureau zijn we er immers altijd voorstander van dat teksten worden vertaald, om die op die manier voor zoveel mogelijk mensen beschikbaar en toegankelijk te maken.

Deel dit bericht via: